UNIX Dördüncü Sürümü’nin 52 Yıllık Sırrı
Bilgisayar dünyası, 52 yıldır kayıp olan UNIX Dördüncü Sürümü’nün izini sürdüğü teyp makarasında büyük bir keşfe tanık oldu. Üzerinde 2008 yılında hayatını kaybeden mühendisin el yazısının yer aldığı makarada, işletim sisteminin tam kopyasının olabileceği tahmin ediliyor.
Profesör Robert Ricci keşfi sosyal medyada duyurdu. Makaranın üzerinde “Bell Labs V4’ten UNIX Orijinali” etiketi bulunduğu ve el yazısının eski danışmanı Jay Lepreau’ya ait olduğunun doğrulandığı belirtildi. Lepreau, 2008 yılında vefat etmişti.
UNIX’in Dördüncü Sürümü, C programlama diliyle yeniden yazılan çekirdeği ve temel yazılımlarıyla bilgisayar bilimi tarihinin kilometre taşlarından biri olarak kabul ediliyor. Şimdiye kadar bu sürümden yalnızca parçalar ve belgeler erişilebiliyordu.
İlk Kimin Kullandığı ve Tarihçesi
Araştırma ekibi, makarayı ilk kimin kullandığını da ortaya çıkardı. Belgeler, teyp makarasının bilgisayar grafikleri tarihinin ikonik ismi Martin Newell’a gönderildiğini gösterdi. Newell, “Utah Çaydanlığı”nın mucidi olarak biliniyor ve 3D modellemenin simgesi olarak kabul ediliyor. Bu durum, makaranın sadece yazılım yedeği değil, aynı zamanda bilgisayar grafiklerinin doğuşuyla bağlantılı tarihi bir belge hâline geldiğini gösteriyor.
Geleneksel Veri Kurtarma Planı
Prof. Ricci, makarayı Kaliforniya’daki Bilgisayar Tarihi Müzesi’ne (CHM) teslim etmeye hazırlanıyor. Veri kurtarma uzmanı Al Kossow, teyp verilerini 100 GB RAM’e aktaracak analog-dijital dönüştürücülerle okuyacak ve Len Shustek’in geliştirdiği özel analiz yazılımını kullanacak. Yaklaşık 365 metre uzunluğundaki 9 kanallı manyetik banttan verilerin büyük ölçüde kurtarılması bekleniyor.
CHM uzmanı Kossow, “Böylesi nadir bir bulgu her zaman karşımıza çıkmaz. Kurtarma çalışması, proje listemin en üst sırasına alındı” dedi. Uzmanlar, verilerin başarıyla okunması halinde UNIX V4’ün eksiksiz orijinal kopyasının yeniden gün yüzüne çıkacağını düşünüyorlar.
