Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Donald Trump, Washington yönetiminin Grönland’daki askeri faaliyet alanını genişleten ve yeni üsler kurulmasının önünü açan 10 sayfalık resmi mutabakata imza attı. Herhangi bir mülkiyet devri içermeyen metinle birlikte Grönland yönetimi, tarihinde ilk kez doğrudan uluslararası bir anlaşmanın imzacısı oldu.
Trump’ın ocak ayında adayı ABD topraklarına katma hedefini dile getirmesine karşın, salı günü kamuoyuna duyurulan nihai metinde ada toprağının devrine dair herhangi bir hüküm yer almadı. Danimarkalı yetkililer ise sürecin bozulmaması adına mülkiyet konusundaki farklılıkları öne çıkarmaktan kaçındı.
Trump daha önce konuya ilişkin şu ifadeleri kullanmıştı:
“Başarı için psikolojik olarak gerekli olanın bu olduğunu hissediyorum. Mülkiyet size sadece bir belge imzalamakla veya bir üsse sahip olmakla elde edemeyeceğiniz şeyler ve unsurlar sağlar”
Trump ayrıca söz konusu mutabakatı “Avrupa ve Amerika Birleşik Devletleri için muazzam” olarak nitelendirdi.
Anlaşmanın Siyasi Boyutu ve Güvenlik Dengeleri
Aylardır sürdürülen hassas diplomasi trafiğinin ardından imzalanan belge, Washington’ın adadaki yetkilerini artırsa da uluslararası ilişkiler uzmanları sürecin siyasi faturasının ağır olduğuna dikkat çekiyor. Danimarka Uluslararası Çalışmalar Enstitüsü araştırmacısı Mikkel Runge Olesen, süreci şu sözlerle değerlendirdi:
“Nispeten sınırlı değişiklikler için ödenmesi son derece yüksek bir bedel”
Olesen, yaşanan gerilimin Danimarka, Grönland ve Avrupa ile kurulan ilişkilere kalıcı zararlar verdiğini kaydetti.
ABD’nin bölgedeki askeri varlığı 1951 tarihli sözleşmeye dayanırken, Başkan Yardımcısı JD Vance Mart 2025’te Pituffik Uzay Üssü’ne gerçekleştirdiği ziyarette Çin ile Rusya’nın faaliyetlerine işaret etmişti. Vance konuşmasında şu ifadeyi kullandı:
“Grönland’da kafamızı kara gömmüp görmezden gelemeyiz”
Grönland Tarafının Değerlendirmesi ve Bağımsızlık Maddesi
Anlaşma Danimarka ve Grönland kanadında genel olarak olumlu karşılandı. Danimarka Parlamentosu Üyesi ve Grönland bağımsızlık yanlısı partinin temsilcisi Naaja Nathanielsen, adanın Danimarka ile birlikte ilk kez bağlayıcı bir uluslararası metne doğrudan taraf olduğunu belirterek şu açıklamayı yaptı:
“İlk kez masada gerçekten bir sandalyemiz oldu. Bu gurur duyduğumuz bir şey”
Nathanielsen, bu gelişmenin gelecekteki dış politika özerkliği adına bir emsal teşkil edeceğini vurguladı.
Öte yandan anlaşmada, Grönland’ın ilerleyen süreçte bağımsızlığını kazanması ihtimaline yönelik özel bir hüküm yer aldı. Belgede şu ifadelere yer verildi:
“Grönland’ın bağımsız bir devlet olmak amacıyla kendi kaderini tayin etme hakkını kullanması durumunda, Danimarka Krallığı Hükümeti ve Grönland Hükümeti, bağımsız Grönland devletinin NATO’da kalmayı kabul etmesini birlikte sağlayacaktır”
