Sindirim sağlığının temel göstergelerinden biri sayılan dışkılama düzeninde uzmanlar, haftada 3 seferden günde 3 defaya kadar olan aralığı normal kabul ediyor. Vücut kitle endeksi, beslenme alışkanlıkları ve günlük hareket miktarına göre değişen bu süreçte, sıklıktan ziyade dışkının yapısal formu belirleyici kriter olarak öne çıkıyor.
Bristol Görsel Dışkı Ölçeği ve Form Analizi
Tıp literatüründe kabul gören Bristol Gaita Skalası, dışkıları kıvam, renk ve biçimlerine göre yedi farklı grupta sınıflandırıyor. Bu derecelendirmeye göre üçüncü ve dördüncü tipler sağlıklı bir sindirim sürecini işaret ederken, birinci ve ikinci tipler kabızlık, beşinci tip lif yetersizliği, altıncı ve yedinci tipler ise ishal tablosunu temsil ediyor.
Ölçekte yer almayan akut durumlara değinen Genel Cerrahi ve Proktoloji Uzmanı Op. Dr. Levent Tezcan, sekizinci tip olarak adlandırılan vakayı şu sözlerle tanımladı:
nerdeyse tamamı sulu bir kıvamda olan; köpüklü, sümüklü, pis kokulu ve fışkırır tarzda çıkan bu dışkı örneği sıklıkla yoğun alkol alımları veya çeşitli ilaç kullanımları sonucu görülüyor ve en kısa sürede tıbbi destek alınmasını gerektiriyor.
Gastroenteroloji Uzmanı Dr. Sophie Balzora ise konuya ilişkin değerlendirmesinde şu ifadeleri kullandı:
kişi herhangi bir sindirim problemi yaşamıyorsa ve günde üç defadan, üç günde bire varan sıklıkla tuvalete çıkıyorsa, bunun normal olarak kabul edildiğini belirtiyor. Tuvalete çıkma sıklığının ne yediğimizden ne kadar egzersiz yaptığımıza; hatta uyku miktarımıza kadar pek çok değişkene bağlı olduğunu belirten Dr. Balzora, hormonal değişimlerin ve kullanılan ilaçların da kısa ya da uzun vadeli olarak boşaltım sisteminde değişikliğe yol açtığını belirtiyor.
Kabızlık Nedenleri ve Önleyici Adımlar
Beslenme programında lif eksikliği, yetersiz su alımı ve hareketsizlik gibi unsurlar bağırsak fonksiyonlarını yavaşlatarak kabızlığa zemin hazırlıyor. Beslenme düzeninin değiştirilmesine ve bitkisel yağ takviyelerine rağmen devam eden boşaltım güçlüklerinde hekim kontrolü gerekiyor.
Kabızlığın başlıca nedenleri şunlardır:
Lifli besin tüketmemek
Yetersiz su tüketimi
Çok fazla süt ürünü tüketmek
Sedanter yaşam (hareketsizlik)
Yüksek oranda şekerli beslenmek
Tuvalete gitmeyi ertelemek
Çok fazla asitli gıda tüketmek
Müshillerin ya da laksatiflerin uzun süreli kullanımı
Güçlü ağrı kesici ilaçlar, antidepresanlar, demir hapları, içinde kalsiyum, veya alüminyum bulunan antacid ilaçlarının kullanımı
Bağırsak hareketlerini düzenlemek adına uygulanabilecek yöntemler:
Meyve, sebze, erik suyu ve tahıl gibi lif oranı yüksek gıdaların tüketilmesi
Günde 1,5-2 litre aralığında bol sıvı alınması
Kabızlık dönemlerinde bitki çayı ve az taneli çorba gibi gıdalara yönelinmesi
Kuru kayısı, incir, erik ve mürdüm eriği tüketilirken su tüketiminin ihmal edilmemesi
Elma, üzüm, avokado, ıspanak, lahana, kızılcık, kereviz, pancar, pırasa ve baklagiller bakımından zengin beslenilmesi
Tuvalet ihtiyacı hissedildiğinde beklenmeden tuvalete gidilmesi
Laksatif etkili ilaçların mutlaka doktor kontrolünde kullanılması
İshalin Belirtileri ve Risk Faktörleri
Vücutta hızlı su kaybına yol açarak besinlerdeki vitamin ve mineral emilimini kesintiye uğratan ishal, ertelenmemesi gereken sindirim bozuklukları arasında bulunuyor.
İshale yol açan temel unsurlar:
Lifli yiyecek tüketiminin az olması
Kalın bağırsakta yeni bakterilerin üremesi
Çok yağlı beslenmek
Sindirim sistemindeki sorunlar
Kronik stres ve kaygı
